سلامت روان و سلامت جسم ، دو بخش جدایی ناپذیر از یکدیگر هستند. برخلاف تصور رایج، بسیاری از اختلالات روانی تنها منشأ روانشناختی ندارند، بلکه گاهی یک بیماری طبی میتواند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم زمینهساز بروز علائم روانی شود. در چنین شرایطی، تشخیص صحیح علت اصلی علائم اهمیت فراوانی دارد؛ زیرا درمان تنها با تمرکز بر نشانههای روانی کافی نیست و باید بیماری طبی زمینهای نیز شناسایی و درمان شود.
بهعنوان یک روانشناس و زوجدرمانگر، بارها با مراجعانی روبه رو شدهام که به دلیل اضطراب، افسردگی یا تغییرات رفتاری مراجعه کردهاند، اما پس از ارزیابی دقیق مشخص شده است که منشأ این مشکلات، یک بیماری طبی مانند اختلالات تیروئید، بیماریهای مغزی، کمبود ویتامینها یا مشکلات هورمونی بوده است. به همین دلیل، همکاری میان روانشناس، روانپزشک و پزشک متخصص، نقش مهمی در درمان موفق دارد.
اصطلاح بیماری طبی به هر بیماری جسمانی گفته میشود که بتواند عملکرد مغز، سیستم عصبی ، هورمونها یا سایر بخشهای بدن را تحت تأثیر قرار دهد و در نتیجه علائم روان شناختی ایجاد کند.
مغز برای عملکرد طبیعی خود به تعادل هورمونها ، اکسیژن، مواد مغذی و عملکرد مناسب سایر اندامها وابسته است. هرگونه اختلال در این تعادل میتواند باعث تغییر در خلق وخو، شناخت ، حافظه ، رفتار یا هیجان شود.
به همین دلیل ، زمانی که فردی بدون سابقه مشکلات روانی ، بهطور ناگهانی دچار علائمی مانند افسردگی ، اضطراب ، توهم یا تغییر شخصیت میشود ، باید احتمال وجود یک بیماری طبی نیز بررسی شود.
برخی از شایع ترین بیماریهای جسمی که میتوانند سلامت روان را تحت تأثیر قرار دهند عبارتاند از:
در تمامی این شرایط ، درمان موفق تنها زمانی حاصل میشود که هم بیماری طبی و هم علائم روان شناختی به صورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.
شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است، اما شایع ترین نشانه ها عبارت اند از:
گاهی این علائم آن قدر شبیه اختلالات روانپزشکی هستند که بدون بررسی پزشکی، تشخیص اشتباه داده میشود.
یکی از مهم ترین اصول در روانشناسی بالینی ، رد کردن علل جسمانی پیش از تشخیص اختلالات روانی اولیه است.
روانشناس یا روانپزشک معمولاً در کنار مصاحبه بالینی ، در صورت نیاز فرد را برای انجام آزمایشها یا بررسیهای پزشکی ارجاع میدهد ؛ از جمله :
این ارزیابی جامع احتمال خطای تشخیصی را به حداقل میرساند.
یکی از جنبههایی که کمتر به آن توجه میشود ، اثرات مشکلات جسمانی بر روابط خانوادگی و زناشویی است.
زمانی که فرد به دلیل یک بیماری طبی دچار افسردگی، تحریک پذیری، اضطراب یا کاهش انرژی میشود ، ممکن است همسر او این تغییرات را به بی علاقگی ، بی توجهی یا مشکلات شخصیتی نسبت دهد. این سوءبرداشتها به مرور باعث افزایش تعارض ، کاهش صمیمیت و فاصله عاطفی میان زوجین میشود.
در چنین شرایطی ، آموزش زوجین درباره منشأ واقعی علائم اهمیت زیادی دارد. رویکرد زوج درمانی هیجانمدار (EFT) کمک میکند زوجها به جای سرزنش یکدیگر، احساسات و نیازهای عاطفی خود را بهتر درک کرده و در کنار درمان جسمانی ، امنیت عاطفی رابطه را نیز حفظ کنند.
درمان این اختلالات نیازمند یک رویکرد چند بعدی است.
یک روانشناس خوب علاوه بر ارزیابی دقیق وضعیت روانی ، به احتمال وجود بیماری طبی نیز توجه می کند و در صورت لزوم با پزشکان سایر تخصصها همکاری خواهد داشت.
در مواردی که بیماری جسمانی باعث ایجاد تنش در زندگی مشترک شده باشد، مراجعه به زوج درمانگر میتواند از آسیبهای بیشتر به رابطه جلوگیری کند. زوجدرمانی به روش EFT به زوجها کمک میکند احساسات خود را بهتر بیان کنند ، نیازهای هیجانی یکدیگر را بشناسند و در دوران بیماری به جای فاصله گرفتن، به یکدیگر نزدیک تر شوند.
اگر ساکن اصفهان هستید، مراجعه به تراپیست خوب در اصفهان که تجربه درمان فردی و زوج درمانی را به صورت همزمان داشته باشد ، میتواند روند درمان را مؤثرتر کند.
برای کاهش احتمال بروز اختلالات روانی ناشی از بیماری طبی بهتر است:
اختلالات روانی همیشه منشأ روانشناختی ندارند. در بسیاری از موارد، یک بیماری طبی میتواند عامل اصلی بروز اضطراب ، افسردگی ، تغییرات شناختی یا اختلالات رفتاری باشد . تشخیص زودهنگام، همکاری میان پزشک و روانشناس و در صورت نیاز بهره گیری از زوج درمانی به روش EFT ، میتواند علاوه بر بهبود سلامت روان، کیفیت زندگی مشترک و روابط خانوادگی را نیز ارتقا دهد. هرگاه علائم روانی به صورت ناگهانی یا همراه با نشانههای جسمانی ظاهر شوند، بررسی احتمال وجود بیماری طبی باید یکی از نخستین گام های درمان باشد.
اختلالات روانی ناشی از بیماری طبی زمانی ایجاد میشوند که یک بیماری جسمانی مانند اختلالات تیروئید، بیماریهای عصبی، کمبود ویتامینها یا مشکلات هورمونی عملکرد مغز و سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار دهد. این وضعیت ممکن است با علائمی مانند افسردگی، اضطراب، اختلال خواب، تغییرات شخصیت یا کاهش تمرکز ظاهر شود. تشخیص صحیح مستلزم بررسی همزمان وضعیت جسم و روان است. همکاری پزشک، روانشناس خوب، زوج درمانگر و در صورت نیاز تراپیست خوب در اصفهان، بهویژه با استفاده از رویکرد زوجدرمانی EFT ، میتواند علاوه بر درمان علائم، از آسیب به روابط عاطفی و زندگی مشترک نیز پیشگیری کند.
بهعنوان یک روانشناس و متخصص زوجدرمانی، من اکرم حجتی به بهبود روابط عاطفی و ارتقای کیفیت زندگی افراد و زوجها متعهد هستم. با ترکیب دانش روانشناسی و مهارتهای ارتباطی، به افراد کمک میکنم تا چالشهای خود را بهتر مدیریت کنند و به یک زندگی متعادلتر دست یابند.
تمرکز اصلی من در جلسات درمانی، ایجاد روابط امن و پایدار و آموزش مهارتهایی است که تغییرات مثبت و مؤثر را در زندگی افراد به همراه داشته باشد.
