در دنیای امروز، فناوری و شبکههای اجتماعی بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره شدهاند. تلفنهای هوشمند، پیامرسانها و شبکههای اجتماعی امکان ارتباط سریع و دائمی با دیگران را فراهم میکنند. با این حال، این ابزارها میتوانند تأثیر دوگانهای بر روابط عاطفی زوجها داشته باشند: از یک سو فرصت برقراری ارتباط و نزدیکتر شدن را ایجاد میکنند، از سوی دیگر میتوانند صمیمیت، اعتماد و رضایت رابطه را تهدید کنند.
یکی از شایعترین مشکلات ناشی از فناوری، رفتار “phubbing” است؛ یعنی وقتی یکی از شریکها در حضور دیگری به گوشی خود توجه میکند و توجه کافی به شریکش ندارد. تحقیقات نشان میدهد این رفتار حتی بهظاهر ساده میتواند رضایت رابطه را تا ۳۰ درصد کاهش دهد، زیرا باعث میشود شریک دیگر احساس بیاهمیت بودن کند و حس فاصله عاطفی ایجاد شود. این تجربه کوتاهمدت، اگر تکرار شود، چرخههای منفی مشابه چرخههای EFT – دوری و پیگیری – را تقویت میکند.
شبکههای اجتماعی معمولاً تصویری ایدهآل و اغراقشده از زندگی افراد ارائه میدهند. مشاهده مداوم زندگی ایدهآل دیگران میتواند حس ناکافی بودن و نارضایتی ایجاد کند. زوجها ممکن است بدون توجه به واقعیت زندگی خود، شروع به مقایسه کنند و این امر باعث افزایش فشار روانی و کاهش صمیمیت میشود. از نظر EFT، این شرایط میتواند چرخههای منفی پیگیری-عقبنشینی را تشدید کند: یکی به دنبال توجه و اطمینان بیشتر است، دیگری عقب میکشد و از مواجهه مستقیم خودداری میکند.
در مقابل، استفاده هوشمندانه از فناوری میتواند صمیمیت را تقویت کند. ارسال پیامهای محبتآمیز، یادآوریهای روزانه برای شریک زندگی و اشتراکگذاری خاطرات مشترک باعث تقویت پیوند عاطفی میشوند. مهم این است که زوجها مرزهای سالمی تعیین کنند، مانند زمانهای بدون گوشی در وعدههای غذایی یا قبل از خواب. این کار باعث میشود زمان با کیفیت بیشتری با یکدیگر داشته باشند و فرصت ایجاد ارتباط عمیقتر فراهم شود.
در EFT، فناوری گاهی به عنوان “شریک سوم” دیده میشود که در چرخههای منفی رابطه دخالت میکند. بهعنوان مثال، زمانی که یکی از زوجین با دیگران در شبکههای اجتماعی ارتباط عاطفی برقرار میکند، شریک آسیبدیده احساس تهدید و اضطراب میکند. نتیجه، ایجاد چرخه دوری و پیگیری است: یکی فاصله میگیرد و دیگری پیگیری یا سرزنش میکند. این چرخهها میتوانند حتی در روابط پایدار و سالم رخ دهند، مگر اینکه زوجها با آگاهی و برنامهریزی با آن مقابله کنند.
در جلسات EFT، درمانگران از روشهایی مانند گفتوگوهای نگهداشتن و بازتاب احساسات استفاده میکنند تا زوجها بتوانند نیازها، ترسها و اضطرابهای ناشی از فناوری را بدون سرزنش بیان کنند. مثال: شریک آسیبدیده میگوید: “وقتی به گوشیات نگاه میکنی، احساس میکنم توجهت به من کم شده.” شریک دیگر پاسخ میدهد: “متوجه شدم که باعث ناراحتی تو شدم و میخواهم زمان بیشتری با تو باشم.” این نوع گفتوگو به بازسازی اعتماد و افزایش صمیمیت کمک میکند.
مدیریت تأثیر فناوری نیازمند همکاری و توجه مشترک است. هر دو شریک باید با هم توافق کنند که چگونه و چه زمانی از ابزارهای دیجیتال استفاده کنند. این توافق، نه تنها از ایجاد سوءتفاهم جلوگیری میکند، بلکه پیوند عاطفی را تقویت میکند و چرخههای منفی را کاهش میدهد. زوجهایی که این مرزها را رعایت میکنند، معمولاً صمیمیت، اعتماد و رضایت بیشتری گزارش میکنند.
یکی از نکات مهم این است که زوجها به مرور زمان، قوانین و عادات خود را ارزیابی و بهروزرسانی کنند. آنچه در آغاز مفید بوده ممکن است با تغییر شرایط، شغل یا سبک زندگی کارآمد نباشد. بنابراین بازبینی دورهای توافقات دیجیتال، بررسی میزان رضایت هر شریک و اصلاح عادات باعث میشود رابطه همواره پویا و سالم باقی بماند. این فرآیند بازخوردی مشابه چرخههای EFT ایجاد میکند و به هر دو شریک کمک میکند احساس کنند نیازها و نگرانیهایشان مورد توجه قرار گرفته است.
از سوی دیگر، مدیریت صحیح فناوری تأثیر بلندمدتی بر صمیمیت و اعتماد دارد. زوجهایی که یاد میگیرند چگونه از ابزارهای دیجیتال به عنوان مکمل ارتباط استفاده کنند، نه تنها از ایجاد سوءتفاهم جلوگیری میکنند، بلکه پیوند عاطفی آنها قویتر و پایدارتر میشود. این رفتارها باعث میشود همدلی و امنیت عاطفی افزایش یابد و رابطه در مواجهه با استرسها و تعارضهای آینده انعطافپذیرتر شود، که همان هدف نهایی EFT در ایجاد پیوند امن و پایدار است.
تغییر الگوهای رفتاری دیجیتال به زمان و تمرین نیاز دارد. زوجها باید به مرور، با صبر و استمرار، عادتهای جدیدی برای استفاده سالم از فناوری ایجاد کنند. این فرآیند ممکن است هفتهها یا ماهها طول بکشد، اما نتیجه آن ارتباطی عمیق، پایدار و با کیفیت است. تمرینهای کوتاه روزانه مانند خاموش کردن گوشی برای ۳۰ دقیقه یا گفتگوهای کوتاه بدون حضور شبکهها میتواند شروع خوبی باشد.
فناوری و شبکههای اجتماعی ابزارهای قدرتمندی هستند که میتوانند هم صمیمیت را تقویت کنند و هم آن را تهدید کنند. استفاده هوشمندانه، تعیین مرزهای سالم، گفتوگوهای باز و همدلانه و تمرینهای روزانه به زوجها کمک میکند تا از مزایای این ابزارها بهره ببرند و تأثیرات منفی را کاهش دهند. در EFT، فناوری گاهی به عنوان شریک سوم دیده میشود، اما با مدیریت صحیح، حتی میتواند باعث افزایش صمیمیت و ارتباط عمیقتر شود. در نهایت، فناوری باید مکمل ارتباط واقعی باشد، نه جایگزین آن.
بهعنوان یک روانشناس و متخصص زوجدرمانی، من اکرم حجتی به بهبود روابط عاطفی و ارتقای کیفیت زندگی افراد و زوجها متعهد هستم. با ترکیب دانش روانشناسی و مهارتهای ارتباطی، به افراد کمک میکنم تا چالشهای خود را بهتر مدیریت کنند و به یک زندگی متعادلتر دست یابند.
تمرکز اصلی من در جلسات درمانی، ایجاد روابط امن و پایدار و آموزش مهارتهایی است که تغییرات مثبت و مؤثر را در زندگی افراد به همراه داشته باشد.
