ناتوانی در گوش دادن واقعی؛ چرا بعضیها نمیتوانند همدلانه بشنوند؟ گوش دادن یکی از پایهایترین مهارتهای ارتباطی است، اما گوش دادن واقعی چیزی فراتر از شنیدن کلمات است. بسیاری از افراد در روابط نزدیک، بهویژه روابط زوجی، تصور میکنند شنونده خوبی هستند، در حالی که طرف مقابل احساس نادیدهگرفتهشدن دارد. مسئله اصلی اغلب ناتوانی در گوش دادن همدلانه است؛ نوعی از شنیدن که نهتنها به کلمات، بلکه به احساسات پنهان پشت آنها توجه میکند. از نگاه رویکرد EFT، نبود گوش دادن همدلانه میتواند امنیت هیجانی رابطه را بهطور جدی تهدید کند.
گوش دادن همدلانه یعنی حضور کامل روانی و هیجانی در کنار فرد مقابل، بدون قضاوت، دفاع یا تلاش فوری برای حل مسئله. در این نوع گوش دادن:
بسیاری از افراد شنوندهاند اما همدلانه گوش نمیدهند؛ چون ذهنشان مشغول پاسخ دادن، دفاع از خود یا اثبات حقانیت است.
ناتوانی در گوش دادن همدلانه معمولاً ریشه در تجربههای هیجانی گذشته دارد، نه بیعلاقگی یا خودخواهی. دلایل رایج شامل موارد زیر است:
در روابط زوجی، گوش دادن همدلانه یکی از ستونهای امنیت هیجانی است. وقتی فرد احساس میکند شنیده و درک میشود:
در مقابل، نبود گوش دادن همدلانه باعث میشود زوجها وارد چرخههای منفی شوند؛ یکی اعتراض میکند، دیگری عقبنشینی یا حمله میکند و فاصله عاطفی بیشتر میشود.
در زوجدرمانی هیجانمدار (EFT)، گوش دادن همدلانه فقط یک مهارت ارتباطی نیست، بلکه ابزاری برای ترمیم پیوند هیجانی است. EFT کمک میکند زوجها:
در این مسیر، نقش زوج درمانگر بسیار کلیدی است؛ کسی که فضای امن برای شنیدهشدن دو طرف فراهم میکند.
اگر این نشانهها در رابطه شما دیده میشود، احتمالاً گوش دادن همدلانه آسیب دیده است:
تقویت گوش دادن همدلانه نیازمند تمرین آگاهانه است، نه تغییر یکشبه:
در بسیاری از موارد، زوجها بهتنهایی قادر به تغییر الگوهای شنیدن نیستند. یک زوج درمانگر با رویکرد EFT کمک میکند:
این تجربه، نقطه آغاز بازسازی اعتماد و صمیمیت است.
در بسیاری از روابط، نبود گوش دادن همدلانه باعث میشود گفتوگوها به تبادل اطلاعات سطحی محدود شوند، نه تبادل احساس. وقتی یکی از طرفین فقط منتظر نوبت حرفزدن است یا بهدنبال اصلاح، نصیحت یا دفاع از خود میگردد، پیام هیجانی طرف مقابل نادیده گرفته میشود. این وضعیت بهمرور احساس دیدهنشدن و بیاهمیتبودن را تقویت میکند؛ احساسی که یکی از ریشههای اصلی فاصله عاطفی در روابط زوجی است.
از نگاه EFT، تمرین شنیدن همدلانه نیازمند ایجاد امنیت هیجانی در رابطه است. وقتی فرد مطمئن باشد که احساساتش بدون قضاوت یا کوچکانگاری شنیده میشود، آمادگی بیشتری برای باز شدن هیجانی پیدا میکند. در این مسیر، همراهی با یک زوج درمانگر یا تراپیست خوب در اصفهان میتواند به زوجها کمک کند تا از چرخه واکنشهای دفاعی خارج شوند و به جای شنیدن برای پاسخ دادن، شنیدن برای درک کردن را تجربه کنند؛ مهارتی که بنیان صمیمیت پایدار را میسازد.
ناتوانی در گوش دادن همدلانه یکی از دلایل پنهان اما عمیق مشکلات ارتباطی در روابط نزدیک است. بسیاری از افراد نه از سر بیعلاقگی، بلکه به دلیل ترسها، الگوهای دلبستگی و دفاعهای هیجانی، قادر به شنیدن احساسات طرف مقابل نیستند. رویکرد EFT نشان میدهد که گوش دادن همدلانه مهارتی آموختنی است که با ایجاد امنیت هیجانی، صمیمیت و اعتماد را بازسازی میکند. با آگاهی، تمرین و در صورت نیاز همراهی یک زوج درمانگر یا روانشناس خوب، میتوان شنیدن را از یک واکنش سطحی به تجربهای عمیق و التیامبخش تبدیل کرد.
بهعنوان یک روانشناس و متخصص زوجدرمانی، من اکرم حجتی به بهبود روابط عاطفی و ارتقای کیفیت زندگی افراد و زوجها متعهد هستم. با ترکیب دانش روانشناسی و مهارتهای ارتباطی، به افراد کمک میکنم تا چالشهای خود را بهتر مدیریت کنند و به یک زندگی متعادلتر دست یابند.
تمرکز اصلی من در جلسات درمانی، ایجاد روابط امن و پایدار و آموزش مهارتهایی است که تغییرات مثبت و مؤثر را در زندگی افراد به همراه داشته باشد.
