آیا دعوا واقعاً چیز بدی است؟
در اغلب فرهنگها دعوا نشانه ناسازگاری، شکست رابطه و ضعف عاطفی تلقی میشود، اما در دنیای روانشناسی—به ویژه در زوجدرمانی EFT—معلوم شده که دعوا بهخودی خود نه بد است و نه خطرناک. مشکل زمانی آغاز میشود که دعوا سمی شود. دعوای سازنده میتواند به صمیمیت بیشتر، فهم بهتر و نزدیکی هیجانی منجر شود، اما دعوای سمی باعث خاموش شدن رابطه، تخریب اعتماد و ایجاد چرخههای منفی میشود. بسیاری از زوجها بدون آگاهی وارد الگوهای سمی میشوند؛ الگویی که تنها یک زوجدرمانگر یا روانشناس خوب میتواند به آنها کمک کند آن را بشناسند و درمان کنند.
علت اصلی دعواهای سمی از نگاه EFT
طبق رویکرد EFT، اختلافها علت واقعی دعواهای سمی نیستند، بلکه «قطع پیوند هیجانی» علت اصلی است. زمانی که یکی احساس نادیده شدن، رهاشدگی، بیارزشی یا تهدید میکند، واکنشهایی نشان میدهد که برای طرف مقابل سمی به نظر میرسد. به همین دلیل درمانگر EFT ابتدا چرخه سمی را شناسایی میکند، نه فرد مقصر را.
۱. دعوای سمی چیست؟
دعوای سمی نوعی تعامل است که در آن هدف طرفین “بردن” است، نه “فهمیدن”. در این حالت هر دو درگیر دفاع، حمله یا عقبنشینی میشوند. ویژگیهای اصلی دعوای سمی عبارتند از:
نشانههای دعوای سمی
- حمله به شخصیت بهجای بیان احساس
- تمسخر، تحقیر یا زبان بدن منفی
- قهرهای طولانی
- فریاد یا قطع ارتباط ناگهانی
- تکرار یک چرخه بدون حل واقعی موضوع
- واکنشهای شدید هیجانی بدون نامگذاری احساسات
اینها دقیقاً همان الگوهایی هستند که یک تراپیست خوب در اصفهان در جلسات EFT به زوجها کمک میکند چرایی شکلگیریشان را بفهمند.
۲. چرا برخی دعواها سازندهاند و سمی نمیشوند؟
جالب است که حتی زوجهایی با اختلافهای زیاد، اگر ساختار عاطفی سالمی داشته باشند، دعواهایشان سمی نمیشود. چون هدف دعوا حل مسئله، ابراز نیاز و بازسازی پیوند است.
ویژگیهای دعوای سازنده
- تمرکز بر احساس نه حمله
- گوش دادن فعال
- توقف بحث هنگام بالا رفتن هیجان
- پذیرش آسیبپذیری
- بیان جملههایی مانند: «احساس میکنم… نیاز دارم…»
در EFT، زوج یاد میگیرد که اختلاف فرصتی برای پیوند دوباره باشد، نه صحنهای برای جنگ.
۳. چگونه یک دعوای سالم تبدیل به دعوای سمی میشود؟
گاهی اختلاف سادهای مثل زمان آمدن به خانه یا نحوه هزینه کردن پول، ناگهان تبدیل به دعوای سمی و آزاردهنده میشود. این تغییر معمولاً وقتی رخ میدهد که یکی از طرفین احساس کند:
- شنیده نمیشود
- رها شده
- مورد حمله قرار گرفته
- ارزشمند نیست
- امنیت عاطفیاش آسیب دیده
در چنین لحظهای سیستم عصبی وارد حالت دفاع میشود. دفاع، واکنشهای سمی میسازد؛ واکنشی که در ظاهر خشم است اما در عمق ترس و نیاز به دیده شدن دارد.
۴. چهار الگوی رایج دعوای سمی در زوجها
طبق مشاهدات زوجدرمانگران، این چهار الگو شایعترین چرخههای سمی هستند:
۱) حمله ـ دفاع
- یکی حمله میکند
- دیگری دفاع میکند
- شدت افزایش مییابد
۲) تعقیبکننده ـ عقبنشینیکننده
- یک نفر توضیح میخواهد
- دیگری عقب میرود
- تعقیب شدت میگیرد
- عقبنشینی تبدیل به دیوار میشود
۳) تحقیر ـ شرم
- شخصی با کنایه یا تحقیر حمله میکند
- دیگری از شرم و درد عقبنشینی عاطفی میکند
۴) قطع ارتباط ـ فوران هیجانی
- بیتوجهی طولانی
- جمع شدن احساسات
- انفجار ناگهانی
هر چهار الگو یک نقطه مشترک دارند: چرخه سمی که پیوند هیجانی را قطع میکند.
۵. چگونه دعوا را از حالت سمی به سازنده تبدیل کنیم؟ (راهکارهای EFT)
یک روانشناس خوب متخصص EFT به زوج کمک میکند مهارتهایی یاد بگیرند که دعوا را سالم و پیوندساز کنن
راهکارهای مهم در
- نامگذاری احساسات پنهان پشت خشم
- استفاده از جملات احساسی («من احساس میکنم» بهجای «تو همیشه…»)
- مکث زمانی هنگام بالا رفتن هیجان
- بیان نیازهای عاطفی به شکل صادقانه
- پذیرش مسئولیت سهم خود در چرخه سمی
- تلاش برای فهم، نه دفاع
این مهارتها باعث میشود حتی اختلافهای دشوار هم تبدیل به فرصتی برای نزدیکی شوند.
۶. نقش زوجدرمانگر در توقف دعواهای سمی
یک زوجدرمانگر در رویکرد EFT به جای سرزنش زوجها، روی چرخههای سمی و تکرارشونده تمرکز میکند. درمانگر به زوج کمک میکند:
- الگوی سمی خود را شناسایی کنند
- ریشه هیجانی دعوا را بفهمند
- آسیبپذیری امن را تمرین کنند
- پیوند آسیبدیده را ترمیم کنند
این همان مرحلهای است که یک تراپیست خوب در اصفهان یا هر شهر دیگر میتواند در آن تحول واقعی ایجاد کند.
۷. نشانههایی که میگوید دعوای شما سمی شده
- پس از بحث احساس سردی، دوری یا بیارزشی دارید
- موضوعات تکراری و حلنشده بارها بازمیگردند
- یکی از طرفین همیشه تسلیم یا همیشه انفجاری است
- به جای حل شدن، رابطه فرسودهتر میشود
اگر این نشانهها وجود دارد، حتی اگر زوج ظاهراً خوب باشند، چرخه زیرین سمی است و نیاز به مداخله حرفهای دارد.
۸. چه زمانی باید به تراپی مراجعه کرد؟
اگر دعواها از حالت طبیعی خارج شده بهترین کار مراجعه به:
- یک روانشناس خوب
- یک زوجدرمانگر با رویکرد EFT
- یا یک تراپیست خوب در اصفهان (اگر ساکن اصفهان هستید)
مراجعه زودهنگام جلوی فرسودگی رابطه را میگیرد.

خلاصه یکپاراگرافی مقاله:
دعوا در رابطه ذاتاً بد نیست، اما زمانی که الگوهای دفاعی و هیجانی فعال میشوند، دعوا به چرخهای سمی تبدیل میشود که اعتماد و پیوند زوج را تخریب میکند. در دعوای سازنده هدف فهم و نزدیکی است، اما در دعوای سمی هدف بردن است رویکرد EFT با کمک یک زوجدرمانگر یا روانشناس خوب به زوجها کمک میکند احساسات پنهان پشت واکنشهای سمی را بشناسند، آسیبپذیری امن ایجاد کنند و از چرخههای مخرب به سمت پیوند عاطفی سالم حرکت کنند. یک تراپیست خوب در اصفهان میتواند این مسیر تغییر را آسانتر و عمیقتر کند.